دعا هنگام اعتراف به ناتوانی از شکرگزاری

اَللَّهُمَّ إِنَّ أَحَداً لاَ یَبْلُغُ مِنْ شُکْرِکَ غَایَةً إِلاَّ حَصَلَ عَلَیْهِ مِنْ إِحْسَانِکَ مَا یُلْزِمُهُ شُکْراً

 بار خدایا، کس هنوز سپاس نعمتت را چنان که باید به جاى نیاورده که نعمت دیگرش ارزانى دارى و شکرى دیگرش واجب گردانى

وَ لاَ یَبْلُغُ مَبْلَغاً مِنْ طَاعَتِکَ وَ إِنِ اجْتَهَدَ إِلاَّ کَانَ مُقَصِّراً دُونَ اسْتِحْقَاقِکَ بِفَضْلِکَ‏

 بار خدایا، بنده تو، هر چه در طاعت تو کوشد به جایى نرسد و از طاعت تو، آن سان که در خور فضل توست، قاصر آید

فَأَشْکَرُ عِبَادِکَ عَاجِزٌ عَنْ شُکْرِکَ وَ أَعْبَدُهُمْ مُقَصِّرٌ عَنْ طَاعَتِکَ‏

 بار خدایا، شکر گزارترین بندگان تو از سپاس تو عاجزاند و عبادت کننده ‏ترین عابدان تو در عبادت خویش قاصر

لاَ یَجِبُ لِأَحَدٍ أَنْ تَغْفِرَ لَهُ بِاسْتِحْقَاقِهِ وَ لاَ أَنْ تَرْضَى عَنْهُ بِاسْتِیجَابِهِ‏

هیچ کس مستحق آن نیست که تواش بیامرزى و آمرزش تو به پاس شایستگى او باشد، و هیچ کس مستحق آن نیست که تو از او خشنود باشى و بحق سزاوار این خشنودى تو بود

فَمَنْ غَفَرْتَ لَهُ فَبِطَوْلِکَ وَ مَنْ رَضِیتَ عَنْهُ فَبِفَضْلِکَ‏

 پس هر که را آمرزیده‏ اى از انعام توست و از هر که خشنود گشته‏ اى از فضل و احسان تو

تَشْکُرُ یَسِیرَ مَا شَکَرْتَهُ وَ تُثِیبُ عَلَى قَلِیلِ مَا تُطَاعُ فِیهِ حَتَّى کَأَنَّ شُکْرَ عِبَادِکَ الَّذِی أَوْجَبْتَ عَلَیْهِ ثَوَابَهُمْ‏

بار خدایا، در برابر اندک سپاسى جزاى فراوان دهى و در برابر اندک طاعتى ثواب بسیار، چنان که گویى شکرگزارى بندگانت - با آنکه در برابر آن برایشان ثوابى مقرر داشته‏ اى‏

وَ أَعْظَمْتَ عَنْهُ جَزَاءَهُمْ أَمْرٌ مَلَکُوا اسْتِطَاعَةَ الاِمْتِنَاعِ مِنْهُ دُونَکَ فَکَافَیْتَهُمْ أَوْ لَمْ یَکُنْ سَبَبُهُ بِیَدِکَ فَجَازَیْتَهُمْ‏

و اجرى عظیم داده‏اى - چیزى است که آنان را در برابر تو یاراى سر بر تافتن از آن بوده است که پاداششان مى ‏دهى، یا آنکه خود سبب آن نبوده ‏اى که اکنون جز ایشان عطا مى فرمایى

بَلْ مَلَکْتَ - یَا إِلَهِی - أَمْرَهُمْ قَبْلَ أَنْ یَمْلِکُوا عِبَادَتَکَ وَ أَعْدَدْتَ ثَوَابَهُمْ قَبْلَ أَنْ یُفِیضُوا فِی طَاعَتِکَ‏

نه چنین است - اى خداوند من - که زمام کار بندگان تو به دست تو بوده پیش از آنکه توان عبادتشان باشد و ثواب ایشان را مهیا کرده ‏اى پیش از آنکه به اطاعتت روى آرند

وَ ذَلِکَ أَنَّ سُنَّتَکَ الْإِفْضَالُ وَ عَادَتَکَ الْإِحْسَانُ وَ سَبِیلَکَ الْعَفْوُ

 زیرا شیوه تو بخشندگى است و خوى تو نیکوکارى است و راه و آیین تو بخشایندگى

فَکُلُّ الْبَرِیَّةِ مُعْتَرِفَةٌ بِأَنَّکَ غَیْرُ ظَالِمٍ لِمَنْ عَاقَبْتَ وَ شَاهِدَةٌ بِأَنَّکَ مُتَفَضَّلٌ عَلَى مَنْ عَافَیْتَ وَ کُلٌّ مُقِرٌّ عَلَى نَفْسِهِ بِالتَّقْصِیرِ عَمَّا اسْتَوْجَبْتَ‏

بار خدایا، همه آفریدگان معترفند که هر که را عقوبت کنى بر او ستم نکرده ‏اى و همگان بر این گواهند که هر که را از عذاب رهایى بخشى در حق او احسان کرده ‏اى و همه اقرار مى‏ کنند که حق عبادت و شکر تو را آن چنان که در خور آن هستى به جاى نیاورده ‏اند

فَلَوْ لاَ أَنَّ الشَّیْطَانَ یَخْتَدِعُهُمْ عَنْ طَاعَتِکَ مَا عَصَاکَ عَاصٍ وَ لَوْ لاَ أَنَّهُ صَوَّرَ لَهُمُ الْبَاطِلَ فِی مِثَالِ الْحَقِّ مَا ضَلَّ عَنْ طَرِیقِکَ ضَالٌ‏

بار خدایا، اگر آدمیان را شیطان نفریفته و از طاعت تو باز نداشته بود، هیچ گنهکارى جامه جان به گناه نمى ‏آلود و اگر باطل را در چهره حق جلوه نمى‏ داد، هیچ گمگشته ‏اى راه تو گم نمى ‏کرد

فَسُبْحَانَکَ مَا أَبْیَنَ کَرَمَکَ فِی مُعَامَلَةِ مَنْ أَطَاعَکَ أَوْ عَصَاکَ تَشْکُرُ لِلْمُطِیعِ مَا أَنْتَ تَوَلَّیْتَهُ لَهُ وَ تُمْلِی لِلْعَاصِی فِیمَا تَمْلِکُ مُعَاجَلَتَهُ فِیهِ‏

خداوندا، منزهى تو. وه که چه آشکار است نشان کرم تو در معامله با آن که اطاعتت کند یا معصیت ورزد:فرمانبردار را پاداش نیکو مى ‏دهى و حال آنکه تو خود توان فرمانبردارى‏اش داده‏ اى و کیفر گناهکار را با آنکه در موآخذتش قدرت دارى به تأخیر مى ‏افکنى

أَعْطَیْتَ کُلاًّ مِنْهُمَا مَا لَمْ یَجِبْ لَهُ وَ تَفَضَّلْتَ عَلَى کُلٍّ مِنْهُمَا بِمَا یَقْصُرُ عَمَلُهُ عَنْهُ‏

 هر دو را چیزى عنایت مى ‏کنى که نه سزاوار آن بوده‏ اند و اعمالشان از احسانى که در حقشان روا مى ‏دارى قاصر است

وَ لَوْ کَافَأْتَ الْمُطِیعَ عَلَى مَا أَنْتَ تَوَلَّیْتَهُ لَأَوْشَکَ أَنْ یَفْقِدَ ثَوَابَکَ وَ أَنْ تَزُولَ عَنْهُ نِعْمَتُکَ‏

بار خدایا، اگر آن را که فرمانبردار توست، به مقتضاى عملش - که تو خود بر آنش گماشته‏ اى - پاداش مى ‏دادى، بیم آن بود که ثواب تو از دست بدهد و نعمتى که عنایتش داشته‏ اى زایل گردد

وَ لَکِنَّکَ بِکَرَمِکَ جَازَیْتَهُ عَلَى الْمُدَّةِ الْقَصِیرَةِ الْفَانِیَةِ بِالْمُدَّةِ الطَّوِیلَةِ الْخَالِدَةِ وَ عَلَى الْغَایَةِ الْقَرِیبَةِ الزَّائِلَةِ بِالْغَایَةِ الْمَدِیدَةِ الْبَاقِیَةِ

ولى تو به کرم خود، در برابر اندک زمانى عبادت در این دنیاى فانى، پاداشى طولانى و جاویدان مى‏دهى و در برابر اعمالى زود گذر ثوابى بى ‏پایان و بى‏ زوال عطا مى‏ فرمایى

ثُمَّ لَمْ تَسُمْهُ الْقِصَاصَ فِیمَا أَکَلَ مِنْ رِزْقِکَ الَّذِی یَقْوَى بِهِ عَلَى طَاعَتِکَ وَ لَمْ تَحْمِلْهُ عَلَى الْمُنَاقَشَاتِ فِی الْآلاَتِ الَّتِی تَسَبَّبَ بِاسْتِعْمَالِهَا إِلَى مَغْفِرَتِکَ‏

فراتر از این، از بنده خود که از روزى تو خورده است و هم بدان توان طاعتش بود عوض مطالبه نکرده ‏اى. براى رسیدن به آمرزش تو ابزارى به کار داشته که تو برسر آن بر او تنگ نگرفته ‏اى

وَ لَوْ فَعَلْتَ ذَلِکَ بِهِ لَذَهَبَ بِجَمِیعِ مَا کَدَحَ لَهُ وَ جُمْلَةِ مَا سَعَى فِیهِ جَزَاءً لِلصُّغْرَى مِنْ أَیَادِیکَ وَ مِنَنِکَ وَ لَبَقِیَ رَهِیناً بَیْنَ یَدَیْکَ بِسَائِرِ نِعَمِکَ‏

بار خدایا، اگر نه چنین کرده بودى، بنده تو همه آنچه را به رنج فراهم کرده و به کوشش فرا چنگ آورده بود در برابر کمترین انعام و احسانت از دست مى ‏داد و خود در گرو دیگر نعمتهایت در نزد تو باقى مى ‏ماند

فَمَتَى کَانَ یَسْتَحِقُّ شَیْئًا مِنْ ثَوَابِکَ لاَ مَتَى‏

هَذَا - یَا إِلَهِی - حَالُ مَنْ أَطَاعَکَ وَ سَبِیلُ مَنْ تَعَبَّدَ لَکَ 

پس در این حال چه وقت مستحق چیزى از ثواب تو مى ‏بود؟ هیچ گاه.  اى خداى من، این حال کسى است که تو را فرمان برده باشد و راه کسى است که تو را عبادت کرده باشد

فَأَمَّا الْعَاصِی أَمْرَکَ وَ الْمُوَاقِعُ نَهْیَکَ فَلَمْ تُعَاجِلْهُ بِنَقِمَتِکَ لِکَیْ یَسْتَبْدِلَ بِحَالِهِ فِی مَعْصِیَتِکَ حَالَ الْإِنَابَةِ إِلَى طَاعَتِکَ‏

 اما در کیفر آن کس که در امر تو عصیان ورزیده و مرتکب مناهى شده، تعجیل نکردى، باشد که از معصیت تو دست بردارد و به طاعت تو باز گردد

وَ لَقَدْ کَانَ یَسْتَحِقُّ فِی أَوَّلِ مَا هَمَّ بِعِصْیَانِکَ کُلَّ مَا أَعْدَدْتَ لِجَمِیعِ خَلْقِکَ مِنْ عُقُوبَتِکَ‏

 حال آنکه در همان نخستین گناه مستحق همه عقوبتهایى بود که براى همه آفریدگانت مهیا داشته‏ اى

فَجَمِیعُ مَا أَخَّرْتَ عَنْهُ مِنَ الْعَذَابِ وَ أَبْطَأْتَ بِهِ عَلَیْهِ مِنْ سَطَوَاتِ النَّقِمَةِ وَ الْعِقَابِ تَرْکٌ مِنْ حَقِّکَ وَ رِضًى بِدُونِ وَاجِبِکَ‏

 بار خدایا، اگر کیفر گناهان را به تأخیر افکنده ‏اى و در خشم و انتقام و عقاب درنگ کرده ‏اى چشم پوشى توست از حق تو، و خشنودى توست، بى آنکه چنین خشنودى بر تو لازم آمده باشد

فَمَنْ أَکْرَمُ - یَا إِلَهِی - مِنْکَ وَ مَنْ أَشْقَى مِمَّنْ هَلَکَ عَلَیْکَ لاَ مَنْ فَتَبَارَکْتَ أَنْ تُوصَفَ إِلاَّ بِالْإِحْسَانِ‏

 پس اى خداوند، چه کسى از تو کریم‏تر است؟ چه کسى شقى‏تر است از آن شوربخت که پاى در راه خلاف رضاى تو نهد و خود را به هلاکت رساند. نه، هیچ کس. بار خدایا، تو فراتر از آن هستى که جز به احسانت وصف کنند

وَ کَرُمْتَ أَنْ یُخَافَ مِنْکَ إِلاَّ الْعَدْلُ لاَ یُخْشَى جَوْرُکَ عَلَى مَنْ عَصَاکَ وَ لاَ یُخَافُ إِغْفَالُکَ ثَوَابَ مَنْ أَرْضَاکَ‏

 و کریم‏تر از آن هستى که جز به سبب دادگرى، از تو بیمناک شوند. از جور تو بر کسى که عصیان مى ‏کند حیفى نیست و کسى که به راه رضاى تو مى ‏رود از آن بیم ندارد که در پاداش او غفلت ورزى

فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ هَبْ لِی أَمَلِی وَ زِدْنِی مِنْ هُدَاکَ مَا أَصِلُ بِهِ إِلَى التَّوْفِیقِ فِی عَمَلِی إِنَّکَ مَنَّانٌ کَرِیمٌ‏

 پس بر محمد و خاندانش درود بفرست و آنچه مرا آرزوست بر من ارزانى دار و بر هدایت من بیفزاى تا توفیق عملم نصیب گردد. انک منان کریم.