زیارت نیابتی چیست؟
به زیارت کردن اماکن مقدس مانند حرمهای اهلبیت (ع) به نمایندگی از فردی دیگر (چه در قید حیات باشند چه نباشند)، زیارت نیابتی میگویند. برای مثال فردی بهخاطر مشکلات جسمی توانایی سفر زیارتی را ندارد اما دوست دارد زائر شود. شما میتوانید با زیارت به نیابت او ثواب زیارت را با او شریک شوید در این حالت شما نائبالزیاره و طرف مقابل منوب عنه نامیده می شود.
احتمالا برای شما هم سوال شده که آیا ثواب زیارت نیابتی فقط برای منوب عنه است؟ باید بگویم خیر. چرا که در اسلام اعمال معنوی به نور تشبیه می شوند و به این منظور که با تقسیم شدن کاسته نخواهند شد . در ادامه باید بگویم چه بسا پاداش شخص نائب الزیاره بیشتر هم باشد چون او دو عمل خیر را انجام داده؛ اول اینکه خود زیارت کرده و دوم کمک به مسلمان دیگری نموده.
زیارت نیابتی برای اموات
زیارت نیابتی فقط برای افراد زنده نیست و میتوان آن را برای کسانی که از دنیا رفتهاند نیز انجام داد. یکی از رایجترین نیتها در این نوع زیارت، هدیه کردن ثواب به پدر، مادر یا دیگر نزدیکان فوتشده است.
در این حالت، شما با نیت فرد مورد نظر به زیارت میروید یا اعمال زیارت را انجام میدهید و ثواب آن را به روح او هدیه میکنید. بر اساس آموزههای دینی، این اعمال میتواند برای اموات مفید باشد و به عنوان صدقهای جاری برای آنها در نظر گرفته شود.
به همین دلیل، بسیاری از افراد در زیارتهای خود، علاوه بر نیت شخصی، نام عزیزان از دسترفتهشان را نیز در نیت میآورند تا آنها را در ثواب این عمل شریک کنند.
آداب «زیارت نیابتی»
اگر قسمت شد و نائب زیاره شدید باید بدانید که زیارت نیابتی یک عمل مستحب است به این معنی که اگر فقط قادر به انجام بخشی از توصیهها و آداب باشید از ثواب این عمل بهرهمند خواهید شد .
به صورت کلی آداب زیارت نیابتی با زیارت مشترک هستند با این تفاوت که باید نیت نام فرد که برایش زیارت می کنید را داشته باشید. در ادامه به آداب زیارت نیابتی پرداختیم:
1. طهارت و آمادگی
نایب باید طهارت و پوشش مناسب حرم را رعایت کرده باشد. چه خوب است که قبل از زیارت غسل زیارت بگیرید و بعد خدمت حضرت بروید.
«اللّٰهُمَّ مَا أَصابَنِي مِنْ تَعَبٍ أَوْ نَصَبٍ أَوْ شَعَثٍ أَوْ لُغُوبٍ فَأْجُرْ فُلانَ ابْنِ فُلانٍ فِيهِ وَأْجُرْنِي فِي قَضائِي عَنْهُ» ترجمه: «خدایا! آنچه از خستگی و کوفتگی و زحمت بر من وارد شده، (ثواب آن را) بهخاطر فلان فرزند فلان نثار کن و در انجام این عمل نیابتی مرا نیز مشمول پاداش قرار ده»
2.نیت مشخص
یکی از مهمترین آداب زیارت نیابتی، نیت کردن است. نیتی که باید به نفع و نام فرد مورد نظر باشد. در این نیت به زبان آوردن لازم نیست و همین که بدانید برای چه کسی زیارت و نماز میخوانید مقبول است و ثواب آن به شخص میرسد. نکته مهم این است که شما می توانید به جای یک فرد ، تعدادی زیادی از افراد را مورد نیت قرار دهید ، همان گونه که پیشتر گفتیم زیارت مانند نور است و با تقسیم شدن از فضیلت آن کاسته نمی شود.
3. دعاها و ذکرها
در طول زیارت میتوانید دعاهای توصیه شده توسط بزرگان را بخوانید. در این رابطه از شیخ طوسی نقل شده پس از اتمام زیارت نائب بگوید:
«السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا مَوْلايَ (نام حضرت) عَنْ فُلانِ بْنِ فُلانٍ، أَتَيْتُكَ زَائِرًا عَنْهُ فَاشْفَعْ لَهُ عِنْدَ رَبِّكَ»
«درود بر تو ای مولا (نام حضرت)، من از جانب فلان بن فلان به زیارت تو آمدم؛ پس نزد پروردگارت برای او شفاعت کن»
پس از این دعا میتوانید هر دعایی که مایل هستید بخوانید و برای وی طلب خیر و شفاعت کنید.
متن زیارت نیابتی (دعای موفَد)
در کتاب «جامع الزیارات المعصومین (ع)»، دعایی با عنوان «دعای موفَد» نقل شده که بهطور خاص برای زیارت نیابتی آمده است. این دعا، برای مخصوص شخص خاصی نیست و برای تمامی اهلبیت (ع) توصیه شده و کاربردی است.
توضیح: «موفَد» یعنی کسی که از طرف شخص دیگری به زیارت فرستاده شده است
تفاوت زیارت نیابتی و زیارت از راه دور چیست؟
در کنار زیارت نیابتی، روش دیگری هم برای زمانی که امکان حضور در حرم را ندارید وجود دارد و آن، زیارت از راه دور است.
در این روش، خود شما با نیت و توجه قلبی، زیارتنامه را میخوانید و اعمال زیارت را انجام میدهید؛ بدون اینکه نیاز باشد فرد دیگری به نیابت از شما این کار را انجام دهد.
با این حال، چون موضوع این مقاله «زیارت نیابتی» است، وارد جزئیات این روش نمیشویم. اگر میخواهید با آداب و نحوه انجام زیارت از راه دور بهصورت کامل آشنا شوید، مقاله زیارت امام رضا (ع) از راه دور + آداب و ثواب را مطالعه کنید.
نماز زیارت نیابتی چگونه است؟
بعد از اینکه معصوم را زیارت کردید توصیه شده نمازی بخوانید با عنوان نماز زیارت. این نماز دو رکعت است مانند نماز صبح با این تفاوت که بهتر است بعد از سوره حمد، سوره «الرحمن» یا «یاسین» را بخوانید و در نیت آن اینگونه بگویید: «این دو رکعت نماز را به نیابت از فلانی به جا میآورم، تقرباً الی الله» و میتوانید در پایان نماز دعایی بکنید و ثواب آن را به شخص مورد نظر هدیه دهید.
چگونه «نائبالزیاره» پیدا کنیم؟
تا اینجا گفتیم که چگونه زیارت خودمان را با دیگری شریک شویم اما اگر شما نتوانید به زیارت بروید چگونه میتوانید از این ثواب عظیم بهرهمند شوید؟ ما به شما می گوییم که چطوری برای زیارت از هر کدام از اهلبیت نائب الزیاره پیدا کنید :
1. زیارت نیابتی آستان قدس رضوی
در حرم امام رضا (ع) این امکان فراهم شده است که خدام حرم به نیابت از شما زیارت را انجام دهند. برای زیارت نیابتی خادمان امام رضا (ع)، مراحل زیر را با دقت دنبال کنید:
- وارد بخش زیارت نیابتی در وبسایت حرم امام رضا (ع) به نشانی: HARAM.RAZAVI.IR/ZIYARAT شوید.
- اطلاعات خود، شامل شماره موبایل، نام و نام خانوادگی را وارد کنید.
- خدام حرم به نیابت از شما زیارت را انجام میدهند و از طریق پیامک به شما اطلاع میدهند.
2. زیارت نیابتی امام حسین (ع)
مشابه حرم امام رضا (ع)، امکان زیارت نیابتی در حرم امام حسین (ع) نیز وجود دارد. با این تفاوت که سازمان بازسازی عتبات و عالیات این امکان را فراهم کرده است که نهتنها حرم امام حسین (ع)، بلکه سایر حرمهای اهلبیت (ع) در عراق، از جمله حرم امام علی (ع)، امامین عسکریین (ع)، کاظمین و حرم حضرت زینب (س) را نیز بهصورت نیابتی زیارت کنید.
برای این کار، مراحل زیر را دنبال کنید:
- وارد وبسایت سازمان بازسازی عتبات و عالیات به نشانی: ATABAT.ORG/FA/FORMS/4 شوید.
- اطلاعات لازم را وارد کرده و حرم مورد نظر را انتخاب کنید (امکان انتخاب همه حرمها وجود دارد).
- پس از انجام زیارت، پیامکی بهعنوان اطلاعرسانی برای شما ارسال میشود.
زیارت نیابتی خانه خدا هم عملی توصیه شده است که توضیح کامل آن به زمان بیشتری نیازمند است و از حوصله این متن خارج است اما خوب است بدانید این زیارت زمانی می تواند صورت گیرد که منوب عنه (کسی که برایش زیارت می کنید) خود از رفتن به سفر زیارتی حج عاجز و ناتوان باشد در غیر این صورت
