مسجد حنانه کجاست؟
همانطور که در تصویر میبینید، این مسجد در شرق شهر نجف و بین راه نجف و کوفه در طرف شمالی بزرگراه نجف کوفه واقع شده است. همچنین مسجد حنانه در نزدیکی مرقد کمیل ابن زیاد قرار دارد. (کمیل ابن زیاد از اصحاب امیرالمومنین (ع) است که همین دعای کمیل معروف را از امام علی (ع) نقل کرده است)
پیشنهاد میکنم اگر دوست دارید موقعیت جغرافیایی این مسجد را بیشتر بررسی کنید، لینک زیر را باز کنید و وارد سایت یا نرم افزار نشان شوید:
https://neshan.org/maps/places/76d98c2925917288650f3096d0819c64#c32.005-44.335-15z-0p
معماری مسجد حنانه
- بنایی است آجری به ارتفاع 10 متر و طول 30 متر و عرض 15 متر
- با مأذنهای فلزی و گنبدی کاشیکاری شده به قطر 2.5 متر
واقعیت اینکه بنای مسجد خیلی خاص و متفاوت از دیگر مساجد نیست. اهمیت این مسجد بخاطر اتفاقاتی است که در آن رخ داده است.
خم شدن ستون این مسجد در غم شهادت امیرالمومنین (ع)
ماژول روایت:
وسأل أبو مسكان الصادق عليه السلام عن القائم المائل في طريق الغري؟ فقال: نعم، إنّهم لمّا جاؤوا بسرير أمير المؤمنين عليه السلام إنحنى أسفا وحزنا على أمير المؤمنین عليه السلام.
ابن مسکان از امام صادق (ع) درباره ستونی خمیده در راه نجف و کوفه سؤال کرد. امام فرمود: «بله، هنگامی که مردم همراه تابوت امیر مؤمنان علی علیه السلام از کنار ستون عبور میکردند این ستون بر اثر غم و اندوه آن حضرت خم شد.
منبع: مناقب آل ابی طالب، جلد 5، صفحه 497
ظاهرا ستونی که در روایت به آن اشاره شد ستونی است که بر روی زمین مسجد کوفه قرار داشته است.
ماجرای دیگری با سند نامشخص از این مسجد
در کتاب عتبات وعالیات، مفاتیح و تاریخ کوفه و یک منبع دیگر نقل شده که:
« به هنگام حمل سرهای مبارک شهیدان کربلا به کوفه، سر مقدس ابا عبدالله را بر زمین این مسجد گذاشتند. گفتهاند در این هنگام صدایی شبیه به ناله بچه شتری (حنانه) که مادرش را گم کرده باشد بلند شد.
این ماجرا را در منابع اصلی پیدا نکردیم. ظاهرا چند نویسنده در قرن 14 این ماجرا را ذکر کرده اند. در بعضی از این کتاب ها هم به ضعیف بودن این قول اشاره مستقیم شده از جمله در مفاتیح.
آیا سر مبارک امام حسین (ع) در این مسجد دفن شده است؟
درباره محل دفن سر مبارک آقا امام حسین (ع) روایات مختلفی وجود دارد. یکی از روایات وارد شده هم دفن شدن سر مبارک در این مسجد است.
در روایت هست که:
فَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: جَازَ الصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلَامُ بِالْقَائِمِ الْمَائِلِ فِي طَرِيقِ الْغَرِيِّ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَقِيلَ لَهُ مَا هَذِهِ الصَلَاةُ فَقَالَ هَذَا مَوْضِعُ رَأْسِ جَدِّيَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ وَضَعُوهُ هَاهُنَا لَمَّا تَوَجَّهُوا مِنْ كَرْبَلَاءَ ثُمَّ حَمَلُوا إِلَى عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زِيَادٍ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ.[1]
امام صادق (ع) از کنار «القائم المائل» در راه غری گذشت و دو رکعت نماز خواند. وقتی پرسیدند: این چه نمازی است؟ فرمود:«این مکان سر جدّم حسین بن علی (ع) است که اینجا گذاشتند وقتی از کربلا حرکت کردند، سپس آن را به سوی عبیدالله بن زیاد (لعنة الله علیه) حمل کردند.»
چرا این نام این مسجد حنانه است؟
قبل از هرچیز باید ببینیم حنانه به چه معناست. عرب به ناله زدن زنی که از شوهر خود دور افتاده میگوید «حنانه». این نام گذاری میتواند دو علت داشته باشد:
1: ماجرای ناله زدن زمین این مسجد در زمان رد شدن سر مبارک آقا امام حسین (ع) از اینجا.
2.احتمال دوم این است که نام مسجد از یک دیر مسیحی که در گذشته اینجا بوده گرفته شده باشد. نام آن دیر «حنّا» بوده است.(از دیر های قدیمی منطقه حیره)
این مسجد در چه زمانی ساخته شده است؟
تاریخ دقیق این مسجد را در منابع پیدا نکردیم. اما اگر هر دو نقل درست باشد. احتمالا بعد از سال 61 هجری قمری بخاطر فضیلت و احوال خاص این زمین و ستون در آن مسجدی بنا شده است. نام گذاری این مسجد این موضوع را تایید میکند.
