در نگاه شیعه توسل به معنای شریک قائل شدن برای خدا نیست
شرک ورزیدن یعنی انسان برای خدا شریک قائل شود و موجود مستقل دیگری غیر از ذات اقدس الهی را واجد تواناییهای خدایی بداند. در نگاه شیعه توسل یعنی درخواست از کسی که به اذن و قدرت الهی دارای مقام و منزلت است و مستقل از خداوند نیست. اگر توسل به ائمه با این فرض صورت نگیرد، قطعا شرک است. اما شیعه توسل به اهل بیت سلام الله علیهم به را این نیت انجام نمیدهد. شیعیان شریکی برای خداوند قائل نیستند، حتی اگر آن مقامی که به او توسل کردهاند از حضرات معصومین باشد.
اگر شیعیان مشرک نیستند، پس چرا از غیر خدا حاجت میخواهند؟
شرک در عبادت شرک عملی است؛ به این معنا که انسان فرد یا چیزی را در شأن و جایگاه خداوند متعال ببیند و او را پرستش کند. شیعیان، اهل بیت را نه شریک خدا، بلکه بندگان صالح خدا میدانند که از جانب ایشان اختیاراتی به آنها داده شده تا شفاعت کنند و واسطه طلب حاجت شوند. پس ائمه به خودی خود اراده و اختیاری مستقل از اراده خداوند ندارد، زمانی این موضوع شرک تلقی میشود که گمان بریم توانایی ایشان مستقل از اراده خداوند است.
اختیار توسل در طول تواناییهای خدا است یا در عرض آن؟
قدرت عرضی به معنای آن است که دو قدرت مستقل از هم هستند و شریک یکدیگرند؛ قائل شدن به این قدرت برای هر موجودی غیر از خداوند، شرک است. اما قدرت طولی یعنی فقط یک قدرت به طور مستقل و ذاتی وجود دارد (قدرت خداوند)؛ قدرت امام شبیه واسطهای است که نور اصلی (قدرت خداوند) را از یک مجرا (امام) عبور میدهد تا به بنده برسد. اما شیعه مقام شفاعت و برآورده کردن حاجات توسط اهل بیت را در طول اختیارات پروردگار و نه در عرض آن میداند.
از نگاه قرآن کریم متوسل شدن به اهل بیت چه حکمی دارد؟
خداوند در قرآن می فرمایند:
یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ وَ جاهِدُوا فِی سَبِیلِهِ لَعَلَّکمْ تُفْلِحُونَ
ای کسانی که ایمان آوردهاید پرهیزگاری پیشه کنید و وسیلهای برای تقرب به خدا انتخاب نمائید و در راه او جهاد کنید باشد که رستگار شوید
حد مقام اهل بیت از دیدگاه حضرت علی (ع) و امام هادی (ع)
- دیدگاه امیرالمومنین (ع) درباره مقام اهل بیت:
امیرالمومنین امام علی (ع) میفرمایند: "به ما اهلبیت (علیهم السلام)، خدا نگویید و ما را از مرحله عبودیّت خارج نکنید، آنگاه هرچه در مورد مقامات و فضائل ما میخواهید، بگویید.".(بحار الانوار، جلد ۲۵، صفحه ۲۷٤)
در این حدیث به طور مختصر اما کامل مقام اهل بیت را تشریح نمودهاند. یعنی تاکید فرمودهاند که شان خدایی برای ائمه قائل نشوید و آن ها را هم بنده خدا بدانید. اما در سایر موارد بالاترین مقام و مرتبه را برای ایشان قائل شوید.
- مقام اهل بیت از نظر امام هادی (ع):
امام هادی (ع) در زیارت جامعه کبیره جایگاه اهل بیت را به این نحو تشریح کردهاند:
مَن أتاکم نجی و من لم یأتکم هلک …من والاکم فقد والی الله و من عاداکم فقد عادی الله… بکم فتح الله و یکم یختم و بکم ینزل الغیث و بکم یمسک السماء أن تقع علی الارض …من اراد الله بدأبکم …
هر کس نزد شما آمد، نجات خواهد یافت و کسی که از شما فاصله گرفت هلاک میشود. هر کس شما را دوست بدارد خدا را دوست داشته و هر کس با شما دشمنی کند با خدا دشمنی کرده است. به شما خداوند آغاز میکند و به شما پایان میدهد و به وسیله شما باران میفرستد و به وسیله شما آسمان را نگه میدارد. هر که خدا را خواهد باید از طریق شما آغاز کند و به خدا تقرّب جوید»
در این فراز از زیارت جامعه کبیره امام هادی (ع) به روشنی بیان فرمودهاند که کلید رسیدن به خداوند و بندگی او نزدیکی و اطاعت از اهل بیت است و دوری از آن ها موجب هلاکت و دشمنی با خدا است.
