بوی سیب و حرم حبیب و و حسین شهید و کرببلا
این مصرع بخشی از شعری است که به حال و هوای زیارت حضرت امام حسین اشاره دارد. در روایات و باورهای شیعیان، بوی سیب از حرم امام حسین (ع) به عنوان نشانهای از حضور معنوی و روحانی ایشان تلقی میشود. این باور ریشه در ماجرایی دارد که ام سلمه نقل کردهاند که بدن مطهر سیدالشهدا در هنگام شهادت سیبی در دست داشتند. بسیاری از زائران گزارش دادهاند که هنگام زیارت حرم، بوی سیب را استشمام کردهاند و آن را نشانهای از حضور و توجه امام حسین (ع) به زائران خود میدانند.
حرم امام حسین (ع) | موقعیت + عکس + حرم شناسی و تاریخچه
روایت بوی سیب حرم امام حسین از زبان ام سلمه
شیخ قمی در منتهی الآمال اینگونه نقل می کند که:
ابن شهر آشوب روایت کرده است که روزی جبرئیل به خدمت حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله و سلّم آمد به صورت دحیه کلبی و نزد آن حضرت نشسته بود که ناگاه حسنین علیهماالسّلام داخل شدند و چون جبرئیل را گمان دحیه می کردند به نزدیک او آمدند و از او هدیّه می طلبیدند، جبرئیل دستی به سوی آسمان بلند کرد سیبی و بهی و اناری برای ایشان فرود آورد و به ایشان داد. چون آن میوه ها را دیدند شاد گردیدند و نزدیک حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله و سلّم بردند حضرت از ایشان گرفت و بوئید و به ایشان ردّ کرد و فرمود که به نزد پدر و مادر خویش ببرید و اگر اوّل به نزد پدر خود ببرید بهتر است پس آنچه آن حضرت فرموده بود به عمل آوردند و در نزد پدر و مادر خویش ماندند تا رسول خدا صلی اللّه علیه و آله و سلّم نزد ایشان رفت و همگی از آن میوه ها تناول کردند و هر چه می خوردند به حال اوّل برمی گشت و چیزی از آن کم نمی شد و آن میوه ها به حال خود بود تا هنگامی که حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله و سلّم از دنیا رفت و باز آنها نزد اهل بیت بود و تغییری در آنها به هم نرسید تا آنکه حضرت فاطمه علیهاالسّلام رحلت فرمود پس انار برطرف شد و چون حضرت امیرالمؤمنین علیه السّلام شهید شد بِهْ برطرف شد و سیب ماند، آن سیب را حضرت امام حسن علیه السّلام داشت تاآنکه به زهر شهید شد و آسیبی به آن نرسید، بعد از آن نزد امام حسین علیه السّلام بود. حضرت امام زین العابدین علیه السّلام فرمود: وقتی که پدرم در صحرای کربلا محصور اهل جور و جفا بود آن سیب را در دست داشت و هر گاه که تشنگی بر او غالب می شد آن را می بوئید تا تشنگی آن حضرت تخفیف می یافت چون تشنگی بسیار بر آن حضرت غالب شد و دست از حیات خود برداشت دندان بر آن سیب فرو برد چون شهید شد هر چند آن سیب را طلب کردند نیافتند، پس آن حضرت فرمود که من بوی آن سیب را از مرقد مطّهر پدرم می شنوم هنگامی که به زیارت او می روم و هر که از شیعیان مخلص ما در وقت سحر به زیارت آن مرقد معطّر برود بوی سیب را از آن ضریح منور می شنود.
منتهی الامال شیخ قمی ص 684 / کتابخانه قائمیه
شیخ عباس قمی در ابتدا اشاره می کند که ابن شهر آشوب راوی است. این درست است. ابن شهر آشوب هم در کتاب مناقب آل أبي طالب - ط المكتبة الحيدرية/جلد: 3 /صفحه : 161 از زبان ام سلمه به این موضوع اشاره کرده است. علامه مجلسی نیز در کتاب شریف «بحارالانوار» جلد 43 ، صفحه 289 ماجرای عطر سیب را به نقل از «حسن بصری» و «ام سلمه» مورد اشاره قرار داده است.
آیا روایت بوی سیب حرم امام حسین معتبر است؟
روایت بوی سیب حرم امام حسین همان طور که در سطور بالا اشاره شد در برخی کتب روایی شیعه آمده است. اما:
- همین یک روایت وجود دارد که از ام سلمه و حسن بصری نقل شده و حدیث یا متن دیگری که تایید کننده این مضمون باشد وجود ندارد. احادیث معتبر معمولا بیش از یک یا دو روای دارد.
- این حدیث فاقد سند معتبر می باشد. خط سیر کسانی که آن را نقل کرده اند به معصوم نمی رسد چون روایت از غیر معصوم بیان شده است.
- بوی سیب از ماجراهای مشهور حرم امام حسین است اما توجه داشته باشید که بسیاری از بزرگان دینی ما به این موضوع اشاره ای نکرده اند. باید گفت استشمام یا عدم استشمام بوی سیب در حرم امام حسین دلیل محکمی بر اثبات زیارت خالص و مقبول یا غیر قابل قبول بودن آن نیست.
- در منابع اصلی روایی شیعه نظیر کامل الزیارات یا وسائل الشیعه نیامده است.
با توجه به آنچه بیان شد، میتوان گفت که این حدیث را تنها با احتیاط میتوان پذیرفت؛ به این معنا که نه میتوان آن را بهطور قطع رد کرد و نه میتوان به شکل مطلق تأیید نمود. بنابراین، با احتیاط چنین نتیجهگیری میکنیم که احتمال وقوع چنین رویدادی و صدور این سخنان از سوی امام حسین(ع) و امام سجاد(ع) وجود دارد.
