نماز غفیله دو رکعت نماز مستحبی است که بین نماز مغرب و عشا خوانده می‌شود. در هر رکعت، پس از حمد آیات مشخصی از قرآن می‌خوانید و در قنوت، حاجت خود را از خدا می‌خواهید. شیخ عباس قمی روش این نماز را در بخش تعقیبات نماز مغربِ مفاتیح‌الجنان آورده است.
زمان خواندن نماز غفیله
در مفاتیح‌الجنان، نماز غفیله برای فاصله بین نماز مغرب و عشا معرفی شده است؛ یعنی پس از نماز مغرب و پیش از نماز عشا آن را می‌خوانید. این نماز به روز یا مناسبت خاصی محدود نشده است.
درباره پایان وقت آن، باید نظر مرجع تقلید خود را در نظر بگیرید. برای مثال، دفتر آیت‌الله سیستانی در پاسخ به پرسشی درباره خواندن نماز غفیله پس از پایان نماز عشا، آن را مجاز دانسته است. بنابراین، خواندن نماز عشا را نمی‌توان برای همه مراجع به معنای پایان امکان خواندن غفیله دانست.[۱]
نماز غفیله چگونه خوانده می‌شود؟
نماز غفیله یک نماز دو رکعتی است. تفاوت آن با نماز دو رکعتی معمول، آیات پس از حمد و دعای مخصوص قنوت است.
۱. نیت و آغاز نماز
با قصد خواندن دو رکعت نماز غفیله برای خدا، نماز را آغاز کنید و تکبیرة‌الاحرام بگویید. طبق پاسخ دفتر آیت‌الله سیستانی، لازم نیست نیت را به زبان بیاورید؛ داشتن قصد آن کافی است.[۱]
۲. رکعت اول؛ حمد و آیات دعای حضرت یونس(ع)
سوره حمد را بخوانید.
پس از حمد، به جای سوره، آیات ۸۷ و ۸۸ سوره انبیاء را بخوانید:
وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَىٰ فِي الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَكَذٰلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ.
و همراه ماهی (یونس) را یاد کن آن گاه که خشمناک [از میان قوم خود بیرون] رفت، سپس گمان کرد که بر او تنگ نگیریم، پس در میان تاریکیها ندا داد که شایسته پرستشی جز تو نیست، پاک و منزهی به راستی من از ستمکاران بودم، پس دعایش را مستجاب نمودیم و او را از غم رهانیدیم، و این چنین اهل ایمان را رهایی بخشیم.
به رکوع بروید و سپس دو سجده را به جا آورید.
برای رکعت دوم برخیزید.
۳. رکعت دوم؛ حمد و آیه مفاتح غیب
سوره حمد را بخوانید.
پس از حمد، به جای سوره، آیه ۵۹ سوره انعام را بخوانید:
وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ.
و کلیدهای غیب نزد اوست آن ها را کسی جز او نمی داند، و بر آنچه در خشکی و دریاست آگاه است، و هیچ برگی فرو نمی افتد جز آنکه به آن آگاهی دارد و هیچ دانه ای در دل تاریکی های زمین و هیچ تر و خشکی [در هر کجای عالم] فرو نیفتد جز آنکه در لوح محفوظ ثبت است.
پیش از رکوع، دست‌ها را برای قنوت بالا ببرید و دعای زیر را بخوانید.
۴. قنوت نماز غفیله و درخواست حاجت
ابتدا بگویید:
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِمَفَاتِحِ الْغَيْبِ الَّتِي لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذَا وَكَذَا.
خدایا به حق کلیدهای غیب که کسی جز تو از آن ها آگاه نیست از تو می خواهم بر محَمد و خاندان او درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
در مفاتیح‌الجنان آمده است که به جای «کَذَا وَکَذَا»، حاجت خود را بیان کنید. سپس ادامه دعا را بخوانید:
اللَّهُمَّ أَنْتَ وَلِيُّ نِعْمَتِي وَالْقَادِرُ عَلَىٰ طَلِبَتِي تَعْلَمُ حَاجَتِي فَأَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ عَلَيْهِ وَعَلَيْهِمُ السَّلَامُ لَمَّا قَضَيْتَهَا لِي.
خدایا! تو ولی نعمت من هستی و بر انجام خواسته من توانایی، حاجتم را می دانی، پس به حق محَمد و خاندان او (درود بر او و ایشان) از تو می خواهم که حاجتم را روا سازی.
پس از این دعا نیز حاجت خود را از خدا بخواهید.
۵. پایان نماز
به رکوع بروید.
دو سجده را به جا آورید.
تشهد و سلام را بخوانید و نماز را تمام کنید.
خواص و فضیلت نماز غفیله
در مفاتیح‌الجنان و مصباح‌المتهجد، حاجت‌روایی از فضیلت‌های نقل‌شده برای نماز غفیله است.
حاجت‌روایی در روایت نماز غفیله
«و حاجت خود را میطلبی، زیرا روایت شده: هرکه این نماز را بخواند و حاجت خود را بخواهد، آنچه را طلب نماید حق تعالی به او عطا فرماید.»
این مضمون در روایت امام صادق(ع) در مصباح‌المتهجد و سپس در وسائل‌الشیعه نیز آمده است.[۲][۳] به همین دلیل، حاجت‌خواهی بخشی از روش نقل‌شده نماز غفیله است و نمازگزار در قنوت فرصت بیان خواسته خود را دارد.
در این نقل، تعداد شب مشخصی برای برآورده‌شدن حاجت تعیین نشده است؛ بنابراین، از آن دستورهایی مانند ختم هفت‌شبه یا چهل‌شبه استخراج نمی‌کنیم.
آیا این نماز برای حاجت ازدواج خوانده می‌شود؟
با توجه به اینکه نماز غفیله برای حاجت‌خواهی نیز خوانده می‌شود و ازدواج هم یکی از حاجت‌هاست، می‌توانید این نماز را برای ازدواج هم بخوانید و گشایش در این امر را از خدا بخواهید.
البته در منابعی که برای این مقاله بررسی شد، نماز غفیله به‌صورت خاص برای ازدواج توصیه نشده است. روش آن نیز همان دو رکعت با آیات و قنوتی است که توضیح دادیم؛ خواسته شما هنگام درخواست حاجت مطرح می‌شود.
منابع
مفاتیح‌الجنان، شیخ عباس قمی، نسخه «مفاتیح‌الجنان آسان»، بخش تعقیبات نماز مغرب، صفحات داخلی ۵۰ تا ۵۲؛ مأخذ متن و ترجمه آیات و قنوت.
[۱] دفتر آیت‌الله سیستانی، استفتائات نماز غفیله، پرسش‌های ۱، ۲ و ۴؛ و توضیح‌المسائل، مسئله ۷۶۲.
[۲] مصباح‌المتهجد، شیخ طوسی، چاپ مؤسسة فقه الشيعة، ۱۴۱۱ق، صفحه ۱۰۶ و صفحه ۱۰۷.
[۳] وسائل‌الشیعه، ج ۸، ص ۱۲۱، همان باب، حدیث ۲، شماره ۱۰۲۱۷.
