ضریح امام حسین (ع) چه ویژگیهایی دارد؟
ضریح، یک سازه توریمانند و شبکهای است که از موادی مانند طلا، نقره، مس، چوب یا مشابه آن ساخته میشود و آن را روی مزار امامان، امامزادگان یا شخصیتهای بزرگ دینی قرار میدهند.ضریح امام حسین (ع) که در قلب گنبدخانه حرم واقع شده، نخستین بار توسط عضدالدوله دیلمی بر روی قبر حضرت سیدالشهداء، بنا شد. اولین ضریح از جنس چوب ساج و تزیین شده با عاج بود. اما بعدها، پادشاهان یا متولیانی که اقدام به ترمیم یا تعویض ضریح نمودند از فلزات گران بهای طلا و نقره در ساخت آن بهره بردند.
به چه علت ضریح امام حسین (ع) شش گوشه است؟
ضریح فعلی و ضریح قبلی امام حسین (ع) هر دو ششگوشه (ششضلعی) ساخته شدهاند. علت اصلی این طراحی منحصربهفرد، وجود قبر مطهر امام حسین (ع) و قبر فرزند بزرگوارشان حضرت علیاکبر (ع) در کنار یکدیگر است. معماران این ضریح را بهگونهای طراحی کردهاند که مزار هر دو بزرگوار را در بر بگیرد. اطلاعات بیشتر در مورد سبک خاص طراحی ضریح امام حسین را در مقاله چرا ضریح امام حسین 6 گوشه است؟ مطالعه کنید.
زیر ضریح امام حسین (ع) چه کسانی مدفون شده اند؟
قبر شریف امام حسین (ع) در مرکز ضریح قرار دارد. روی این قبر صندوقچهای نفیس نصب شده است که برای اولین بار توسط شاه اسماعیل صفوی ساخته شد و بعدها توسط گوهرشاد خانم، همسر نادرشاه افشار، صندوقچه دیگری اهدا گردید. این صندوقچهها بارها بازسازی شدهاند و هنوز بر روی قبر مطهر نصب هستند. با توجه به گذشت مدتی طولانی از زمان واقعه کربلا و اثرگذاری رویدادهای طبیعی منابع تاریخی بیان میکنند که قبر امام حسین (ع) تا سطح ضریح حدود 8 متر فاصله دارد.علاوه بر پیکر شریف خود آن حضرت، دو تن از فرزندان ایشان نیز مدفون هستند:
- حضرت علیاکبر (ع) و شهدای بنی هاشم: پسر بزرگ امام، که به همراه جمعی از شهدای بنی هاشم در پایین پای ایشان دفن شده است.
- حضرت علیاصغر (ع): پسر خردسال امام، که طبق برخی گزارشها، بر سینهٔ ایشان در داخل ضریح دفن شده است.
ضریح امام حسین از نزدیک (مشخصات فنی ضریح جدید)
ابعاد ضریح فعلی امام حسین، نسبت به ضریح قبلی تفاوت چندانی ندارد، اما از نظر ارتفاع کمی بلندتر است. این ضریح از فلزات گرانبها ساخته شده و با هنرهای سنتی اسلامی تزئین گردیده است.
- ابعاد و مساحت: مساحت نمای ضریح جدید حدود ۳۳.۸۶ متر مربع است طول آن ۷.۳۴ متر، عرض آن ۵.۰۴ متر و ارتفاع آن ۴.۴۹ متر است.
- پنجرهها: گرداگرد ضریح، بیست پنجره مشبک وجود دارد.
- مواد اولیه: جنس اصلی سازه ضریح، که قطعات نقره و طلا روی آن ترکیب شدهاند، از چوب ساج است. وزن چوب ساج بهکاررفته در ضریح ۵۳۵۰ کیلوگرم است که در سال ۱۹۹۳ میلادی از جنگلهای برمه تهیه شده است. همچنین مقدار ۱۱۸ کیلو و ۶۵۰ گرم طلا و بیش از ۴۶۰۰ کیلوگرم نقره در ساخت ضریح استفاده شده که وزن کل ضریح را به ۱۲ تن رسانده است.
- تزئینات داخلی: داخل ضریح شامل سه بخش اصلی است: صندوقچههای نصب شده بر قبر، دیوارههای ضریح که پشت شبکهها با شیشه ۱۰ میل پوشیده شدهاند، و سقف که با نقوش معرق تزئین گردیده است.
صحن ضریح امام حسین (ع) چه مشخصاتی دارد و نام آن چیست؟
صحن حرم امام حسین (ع) فضایی وسیع و مستطیلشکل است که در اطراف مرقد شریف ایشان قرار گرفته و به «جامع» نیز شهرت دارد. این صحن با دیوارهای بلند و کاشیهای زرد رنگ تزئین شده است و برای برگزاری نمازهای جماعت و مراسمهای مذهبی استفاده میشود. در اطراف صحن ۶۵ ایوان (حجره) قرار دارد که با موزاییکهای رنگارنگ آراسته شده و خدمات مختلفی به زائران ارائه میدهند. حرم دارای ده باب ورودی اصلی به صحن است، که مشهورترین آن ها بابالقبله (قدیمیترین و مهمترین درب)، بابالشهداء و بابالزینبیه می باشد.
داستان نصب ضریح جدید حضرت امام حسین (ع)
ضریح سیدالشهداء در طول تاریخ بارها تعویض شده یا مورد مرمت قرار گرفته است آخرین بار در دهه 80 شمسی تولیت عتبه حسینی اقدام به تعویض ضریح نموده است که داستانی شنیدنی دارد.
آغاز طراحی ضریح جدید حرم امام حسین (ع) در سال 1385
پروژه ساخت ضریح جدید امام حسین (ع) در سال ۱۳۸۵ هجری شمسی در ایران با تشکیل هیئت امنایی برای این کار کلید خورد. طرح هنری ضریح را استاد محمود فرشچیان، نقاش برجسته معاصر ایران، ارائه داد. خطاطی کتیبههای آن نیز بر عهده استاد سید محمد حسینی موحد گذاشته شد و قلمزنی روی ضریح توسط هنرمندان اصفهانی انجام شد.
شروع ساخت ضریح حضرت سیدالشهداء در سال 1387
کار ساخت ضریح از خرداد ماه سال ۱۳۸۷ هجری شمسی در شبستان مدرسه معصومیه قم آغاز و پس از 5 سال به اتمام رسید. هزینه ساخت این ضریح ۱۴ میلیارد تومان اعلام شد که مبلغ ۵.۸ میلیارد تومان آن به صورت نقدی و مابقی به صورت غیر نقدی تأمین گردید.
انتقال ضریح امام حسین از قم به کربلا
با اتمام ساخت ضریح پس از بدرقه مردم شهرهای مختلف ایران، از مرز مهران به عراق انتقال یافت.
نصب ضریح جدید در اواخر سال 1391 هجری شمسی
عملیات تعویض ضریح و نصب ضریح جدید امام حسین با حضور شیخ عبدالمهدی کربلایی، تولیت آستان حسینی، و عدهای از مسئولان ایرانی و عراقی آغاز شد و سرانجام در تاریخ ۱۵ اسفند ۱۳۹۱ هجری شمسی (۲۲ ربیع الثانی) طی مراسم باشکوهی رونمایی و افتتاح شد. هدف از ساخت ضریح جدید، افزایش استحکام و مقاومت آن در برابر شرایط محیطی کربلا و همچنین ارائه طراحی هنری باشکوه و درخور جایگاه امام حسین (ع) بود.
ضریح قبلی حرم حضرت امام حسین (ع) کجاست؟
ضریح قبلی، که توسط طاهر سیفالدین داعی مطلق فرقه بهره هند در سال ۱۳۵۵ یا ۱۳۵۸ قمری ساخته شده بود، از بازسازی، به آستان سامرا فرستاده شد تا بر قبر مطهر امامین عسکریین (علیهما السلام) نصب گردد. 
شایان ذکر است، ضریح اسبق که تا سالها در حرم قرار داشت، اکنون بهعنوان یک اثر تاریخی در موزه حرم امام حسین (ع) نگهداری میشود. بنا به اعلام مسئولان موزه حرم این ضریح بهدقت به تکه های کوچک (مانند پازل) تقسیم شده و برای جلوگیری از انتقال آن به مکان دیگر، بر روی هر تکه شمارهای رمزی نوشته شده است.
