اگر کتاب شریف مفاتیحالجنان را ورق بزنید، میبینید که برای ماه محرم عمل مشترکِ چندانی ذکر نشده و در واقع «روزه گرفتن» تنها عمل مشترک این ماه است که فضیلت زیادی دارد؛ در عوض برای شبها و روزهای خاص این ماه بهویژه دهه اول و روز عاشورا، اعمال و آداب اختصاصی فراوانی سفارش شده است که در ادامه تمام آنها را به زبانی ساده و کاربردی با هم مرور میکنیم.
لیست اعمال ماه محرم
برای اینکه بتوانید در یک نگاه به اعمال این ماه دسترسی داشته باشید، ابتدا لیست کوتاهی از آنها را برایتان آماده کردهایم:
شب اول محرم:
- نماز صد رکعتی (در هر رکعت حمد و توحید)
- نماز دو رکعتی اول (شامل سورههای حمد، انعام و یس)
- نماز دو رکعتی دوم (شامل حمد و ۱۱ مرتبه توحید)
- خواندن دعای هلال اول ماه محرم
روز اول محرم:
1. روزه گرفتن در روز اول محرم
2. خواندن نماز دو رکعتی و دعای مخصوص آن (اللّهمَّ أَنْتَ الْإِلٰهُ الْقَدِیمُ...)
توضیح اعمال شب و روز اول ماه محرم
عمل مشترک دهه اول محرم:
1. روزه گرفتن در تمام روزهای دهه اول (به جز روز عاشورا)
روز سوم محرم:
1. روزه گرفتن به نیت روز آزادی حضرت یوسف (ع) از زندان
توضیح عمل روز سوم ماه محرم و توصیه به چند عمل
شب عاشورا (شب دهم):
1. شبزندهداری، عبادت و مناجات تا صبح
2. خواندن صد رکعت نماز مخصوص و گفتن ذکرهای آن (سُبْحَانَ اللّه، وَ الْحَمْدُ للّه...)
3. خواندن چهار رکعت نماز در آخر شب (شامل حمد، آیتالکرسی، توحید، فلق و ناس)
4. خواندن چهار رکعت نماز امیرالمؤمنین (ع) (شامل حمد و ۵۰ مرتبه توحید)
5. گفتن ذکر خدا، فرستادن صلوات زیاد و لعنت کردن دشمنان
6. زیارت امام حسین (ع) و بیدار ماندن در کربلا تا سپیدهدم
توضیح اعمال شب عاشورا
روز عاشورا (روز دهم):
1. کنار گذاشتن کارهای دنیا و ذخیره نکردن آذوقه برای خانه
2. گریه، نوحه، برپایی عزاداری و ماتم برای سیدالشهدا (ع)
3. خواندن زیارت عاشورا
4. نفرین و لعنت کردن قاتلان کربلا
5. گفتن ذکر تسلیت به یکدیگر (أَعْظَمَ اللّه أُجُورَنَا...)
6. خواندن کتابهای مقتل و گریستن بر مصائب
7. آب دادن به مردم و عزاداران حسینی
8. خواندن هزار مرتبه سوره توحید
9. خواندن دعای عشرات
10. خواندن چهار رکعت نماز و دعای مخصوص پیش از ظهر (وقت چاشت)
11. خودداری از خوردن و آشامیدن بدون قصد روزه (تا وقت عصر و افطار با غذای ساده عزاداران)
12. پوشیدن لباسهای ساده، باز کردن دکمهها و بالا زدن آستینها به نشانه مصیبتزدگی
13. هزار مرتبه لعنت کردن قاتلان با ذکر «اللّهمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ الْحُسَیْنِ (ع)»
14. یاد کردن از حال اهلبیت و کودکان اسیر کربلا در پایان روز
15. سلام دادن به پیامبر (ص) و ائمه (ع) و خواندن زیارت وارث
توضیح اعمال روز عاشورا
روز بیست و پنجم محرم:
1. روزه گرفتن به مناسبت روز شهادت امام زینالعابدین (ع)
بسیاری از علما این روز را روز شهادت امام زینالعابدین (ع) میدانند. مهمترین عملی که برای این روز بزرگ سفارش شده، روزه گرفتن و هدیه کردن ثواب آن به روح مطهر امام سجاد (ع) است.
