نحوه خواندن نماز زیارت در حرم امام رضا (ع) براساس دستورالعمل مفاتیح
برای خواندن نماز زیارت حرم امام رضا (ع) دو دستورالعمل در مفاتیح الجنان آمده است.
- اولی نمازی زیارت 2 رکعتی است که در کنار مزار هر کدام از امامان معصوممان میتوان خواند.
- دوم نمازی است 6 رکعتی مخصوص زیارت امام رضا (ع) میباشد.
در ادامه جزئیات انجام هر کدام را توضیح خواهیم داد.
اقامه نماز زیارت امام رضا (ع) به نیت شفا و توسل
این نماز شامل 6 رکعت است که به سه نماز دو رکعتی تقسیم میشود و پس از هر دو رکعت، یک سلام داده میشود (در مجموع سه سلام). هر چند سند یا روایتی از معصومین در این باب به ما نرسیده اما در سخن علمای دین و باور عموم توصیه میشود که این نماز را به نیت توسل و طلب شفای بیمار بخوانید.
در هر رکعت ابتدا سوره حمد یک بار خوانده میشود.
پس از حمد، سوره «هل أتی على الإنسان» (سوره انسان) ده بار تکرار میشود.
پس از خواندن شش رکعت، دعای مخصوص امام رضا علیه السلام خوانده میشود که با عبارت «یا صاحِبی فی شِدَّتی وَ یا وَلِیّی فی نِعْمَتی...» آغاز میشود و محتوای آن توسل به امام رضا (ع) و دیگر ائمه اطهار میباشد.
یا صاحِبی فی شِدَّتی وَ یا وَلِیّی فی نِعْمَتی وَ یا اِلهی وَ اِلهَ اِبْراهِیمَ وَ اِسْماعِیلَ وَ اِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ یا رَبَّ کهیعص وَ یس وَ الْقُرْآنِ الْحَکِیمِ اَسْئَلُکَ یا اَحْسَنَ مَنْ سُئِلَ وَ یا خَیْرَ مَنْ دُعِیَ وَ یا اَجْوَدَ مَنْ اَعْطی وَ یا خَیْرَ مُرْتَجی اَسْئَلُکَ اَنْ تُصَلِّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ.
ای همدم من در سختیها، ای پناه من در آسایش، ای خدای من و خدای ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب، ای پروردگار کعبه، ای عین صاد و یس و قرآن حکیم، از تو میخواهم، ای بهترینِ درخواستشوندگان، ای بهترینِ درخواستشوندگان، ای کریمترینِ عطاکنندگان، ای بهترینِ امیدها (امید من)، از تو میخواهم که بر محمد و آل محمد درود فرستی.
کیفیت خواندن نماز حاجت از زبان امام رضا (ع)
در کتاب مستدرک الوسائل، از زبان مبارک حضرت ثامن الائمه، شیوه خواندن نمازی بیان شده که در زمان رسیدن سختی و بلا خوانده میشود
عن الرضا ( عليه السلام ) قال : ( إذا حزبك أمر شديد ، فصلّ ركعتين ، تقرأ في إحداهما : الفاتحة وآية الكرسي ، وفي الثانية : الحمد وإنا أنزلناه في ليلة القدر ، ثم خذ المصحف وارفعه فوق رأسك ، وقل : اللهم بحقّ من أرسلته إلى خلقك ، و حق كلّ آية فيه ، وبحقّ كلّ من مدحته فيه عليك ، وبحقّك عليه ، ولا نعرف أحداً أعرف بحقّك منك ، يا سيدي يا الله عشر مرّات ، بحقّ محمد عشراً ، بحقّ علي عشراً ، بحق فاطمة عشراً ، بحقّ إمام بعده كلّ إمام بعده عشراً ، حتى تنتهي إلى إمام حقّ الذي هو إمام زمانك ، فإنك لا تقوم من مقامك حتى يقضي الله حاجتك ).
از امام رضا (علیه السلام) روایت شده که فرمود: اگر امر سختی به تو رسید ، دو رکعت نماز بخوان، در یکی از آنها فاتحه و آیة الکرسی و در دومی حمد و ما آن را در شب قدر نازل کردیم. سپس قرآن را بگیر و بالای سرت ببر و بگو: خدایا، به حق کسی که او را به سوی خلق خود فرستادی، و به حق هر آیهای که در آن است و به حق هر کسی که او را در آن به خاطر خودت ستایش کردی، و به حق تو بر او، و ما کسی را نمیشناسیم که از تو به حق تو داناتر باشد، ای مولای من، خدایا، ده بار، به حق محمد ده بار، به حق علی ده بار، به حق فاطمه ده بار، به حق امام بعد از او، هر امام بعد از او ده بار، تا به امام حق (امام زمان) برسی. امام زمان تو کیست، از جایت برنخیز تا خداوند حاجتت را برآورده کند.»
روزهای توصیه شده برای زیارت امام رضا (ع)
نحوه خواندن نماز زیارت امام رضا (ع) با سورههای «یس» و «الرحمن»
نماز دو رکعتی زیارت امام رضا (ع) (که برای سایر امامان هم میتوان خواند) شبیه نماز صبح است. با این تفاوت که معمولاً بعد از حمد، در رکعت اول سوره یس و در رکعت دوم سوره الرحمن خوانده میشود.
کیفیت خواندن نماز زیارت امام رضا (ع)
- نیت میکنید: «نماز زیارت امام رضا (ع) میخوانم «قربه الی الله» به همین مقدار بسنده کنید.
- در رکعت اول «سوره حمد» و پس از آن «سوره یس» را تلاوت کنید.
- رکوع و دو سجده را به جای آورید.
- در رکعت دوم ابتدا «سوره حمد» و سپس «سوره الرحمن» را تلاوت کنید.
- قنوت نماز را بخوانید.
- رکوع و دو سجده را به جا آورید.
- تشهد و سلام دهید و نماز را به پایان برسانید.
نکته: اگر دو سوره الرحمن و یس را حفظ نیستید، می توانید در هر رکعت همان سوره توحید را قرائت کنید.
شرایط خواندن نماز زیارت از راه دور
در مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی نماز زیارت حضرات معصومین از راه دور را ذیل نماز زیارت راه دور پیامبر اکرم صلوات الله، مطرح کرده است. در زیارت پیامبر اکرم(ص) از راه دور، چهار رکعت نماز زیارت (دو نماز دو رکعتی) نقل شده است (خواندن نماز زیارت حضرت رسول اکرم (ع) بخصوص در روز جمعه توصیه شده است) برای زیارت سایر معصومان از راه دور نیز میتوان چند نماز دو رکعتی (با سوره های یس و الرحمن) خواند.
زیارت امام رضا از دور
نماز زیارت امام رضا (ع) را چگونه به صورت نیابتی اقامه کنیم؟
اگر میخواهید نماز زیارت امام رضا (ع) را به نیابت از اموات یا هر فرد دیگری به جای آورید. سادهترین روش خواندن نماز 2 یا 6 رکعتی زیارت امام رضا (ع) است. با این تفاوت که باید مشخص کنید که نماز را به نیابت از چه کسی میخوانید. پس:
- برای نماز اینگونه نیت کنید:
“دو رکعت نماز زیارت (مثلاً امام رضا علیهالسلام) را به نیابت از فلانی (نام شخص زنده یا فوتشده) به جا میآورم قربةً الی الله.”
- برای خواندن نماز زیارت لزومی به گرفتن اجازه از فردی که نایب او یا بازماندگان او (در صورتی که فوت کرده باشد) هستید نیست.
- لازم نیست نیت را به زبان بیاورید، قصد و نیت قلبی کافی است.
فضیلت خواندن نماز زیارت در حرم امام رضا (ع)
روایتی از اباصلت هروی در بحارالانوار وارد شده که از زبان خود حضرت رضا (ع) اجر خواندن نماز در کنار قبرشان را آمرزش گناهان توسط خداوند مطرح نموده اند.
- الهروی قال : سمعت الرضا عليهالسلام يقول : إني سأقتل بالسم مسموما مظلوما واقبر إلى جنب هارون ويجعل الله عزوجل تربتي مختلف شيعتي وأهل بيتي فمن زارني في غربتي وجبت له زيارتي يوم القيامة ، والذي أكرم محمدا صلىاللهعليهوآله بالنبوة واصطفاه على جميع الخليقة لا يصلي أحد منكم عند قبري ركعتين إلا استحق المغفرة من الله عزوجل يوم يلقاه والذي أكرمنا بعد محمد صلىاللهعليهوآله بالإمامة وخصنا بالوصية إن زوار قبري لاكرم الوفود على الله يوم القيامة ، وما من مؤمن يزورني فتصيب وجهه قطرة من السماء
اباصلت هروي گفت: حضرت رضا(علیهالسلام) مىفرمود: من به زودى مظلومانه با سم كشته مىشوم و قبرم كنار قبر هارون خواهد بود. خداوند تربت مرا محل رفت و آمد شیعیان و اهل بیتم قرار خواهد داد؛ هر كس مرا در غربتم زیارت کند، بر من واجب خواهد شد كه در روز قیامت او را زیارت كنم . قسم به آن كسى كه محمد(صلى الله علیه و آله) را گرامى داشته و او را میان جهانیان به نبوت برگزیده است؛ هر كس در كنار قبرم دو رکعت نماز بگزارد خداوند گناهانش را می آمرزد. زائران قبر من در روز قیامت گرامیترین وارد شوندگان بر خداى تعالى هستند هر مؤمنى كه مرا زیارت کند و در راه زیارت قطرهاى از آسمان بر صورتش بچکد، خداوند بدنش را بر آتش جهنم حرام میكند.
