ذکر رسول اکرم (ص) هنگام استقبال یا دیدن جنازه
هنگام تشیع جنازه گفتن ذکر الله اکبر بسیار توصیه شده است. حضرت رسول اکرم می فرمایند:
من استقبل جنازة أو رآها فقال اللّهُ أَكْبَرُ، هَذَا مَا وَعَدَنَا اللّهُ وَرَسُولُهُ، وَصَدَقَ اللّهُ وَرَسُولُهُ، اللّهُمَّ زِدْنَا إِيمَاناً وَتَسْلِيماً، الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي تَعَزَّزَ بِالْقُدْرَةِ وَقَهَرَ الْعِبَادَ بِالْمَوْتِ
هر کس در برابر جنازهای قرار گیرد یا آن را ببیند پس بگوید: اللهاکبر، این همان چیزی است که خدا و پیامبرش به ما وعده داده بودند، و خدا و پیامبرش راست گفتند؛ خدایا ایمان و تسلیم ما را بیشتر کن؛ سپاس خدایی را که به قدرت خویش عزّت دارد و بندگان را با مرگ در اختیار گرفت.
منبع: الوسائل ـ الباب ـ ٩ ـ من أبواب الدفن ـ حديث ٢
اذکار وارد شده هنگام ورود به قبرستان
سلام به اموات هنگام ورود به قبرستان از زبان حضرت صادق (ع)
عبداللّه بن سنان به حضرت صادق علیه السلام عرض کرد که چگونه سلام باید کرد بر اهل قبور، فرمود که مى گوئى :
اَلسَّلامُ عَلى اَهْلِ الدِّیارِ مِنَ الْمُؤْمِنینَ وَالْمُسْلِمینَ اَنْتُمْ لَنا فَرَطٌ وَنَحْنُ اِنشآءَ اللَّهُ بِکُمْ لاحِقُون
سلام بر اهل این دیار (خانه ها) از مؤ منین و مسلمانان شما پیشروان ما (در این راه ) بودید و ما هم انشاءالله به شما ملحق خواهیم شد.
منبع: مفاتیح الجنان، مجموعه آثار ثقة المحدثین، جلد 2، صفحه 672
دعای امام حسین علیهالسلام هنگام ورود به قبرستان
از حضرت امام حسین علیه السلام روایت شده که هر که داخل قبرستان شود و بگوید
اَللّهُمَّ رَبَّ هذِهِ الاَرْواحِ الْفانِیَهِ وَالاَجْسادِ الْبالِیَهِ وَالْعِظامِ النَّخِرَهِ الَّتى خَرَجَتْ مِنَ الدُّنْیا وَهِىَ بِکَ مُؤْمِنَهٌ اَدْخِلْ عَلَیْهِمْ رَوْحاً مِنْکَ وَسَلاماً مِنّى
خدایا اى پروردگار این روانه اى از دنیا رفته و پیکرهاى پوسیده و استخوان هاى متلاشى شده اى که از دنیا بیرون رفته اند در حال ایمان به تو بفرست بر آنها رحمت (و آمرزشى ) از جانب خود و سلامى از من بنویسد حقّ تعالى از براى او حسنات بعدد خلق از زمان آدم تا قیام قیامت
منبع: مفاتیح الجنان
سلام منتسب به امیرالمومنیندر زمان ورود به قبرستان
- این دعا در ورودی اکثر قبرستان های مومنین قابل مشاهده است.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ اَلسَّلامُ عَلى اَهْلِ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ مِنْ اَهْلِ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ، یا اَهْلَ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ بِحَقِّ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ کَیْفَ وَجَدْتُمْ، قَوْلَ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ مِنْ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ یا لا اِلهَ اِلا اللَّهُ بِحَقِّ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ، اغْفِرْ لِمَنْ قالَ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ وَاحْشُرْنا فى زُمْرَهِ مَنْ قالَ لا اِلهَ اِلا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَلِىُّ وَلِىُّ اللَّهِ
بنام خداى بخشاینده مهربان سلام بر اهل کلمه لااله الاّ اللَّه از طرف اهل کلمه اله الاّ اللَّه، اى اهل لااله الاّ اللَّه به حق این کلمه مقدسه لااله الاّ اللَّه (آیا) چگونه یافتید (پاداش)، گفتار لا اله الاّ اللَّه را از خود کلمه مقدّسه لا اله الاّ اللَّه اى که معبودى نیست جز خدا به حق این کلمه مقدسه لا اله الاّ اللَّه، بیامرز هرکه را که گوید لااله الاّ اللَّه و محشور کن ما را در زمره گویندگان لا اله الاّ اللَّه محمد رسول اللَّه ، على ولى اللَّه حقّ سبحانه و تعالى ثواب پنجاه سال عبادت براى او بنویسد و گناه پنجاه ساله را از او و پدر و مادرش محو گرداند و در روایت دیگر وارد شده که بهتر سخنى که در قبرستان بگوئى چون از آنجا بگذرى آن است که بایستى و بگوئى :
اَللّهُمَّ وَلِّهِمْ ما تَوَلَّوْا وَاحْشُرْهُمْ مَعَ مَنْ اَحَبُّوا
خدایا دوست آنها گردان هرکه را دوست داشتند و محشورشان کن با هرکس که دوست داشتند.
منبع: مفاتیح الجنان
- قاضى نعمان مىنويسد: هرگاه اميرالمؤمنين عليه السلام از گورستان مىگذشت سه بار مىفرمود:
السَّلامُ عليكم يا أهل الدار فانّا بكم لاحقون
سلام بر شما ای ساکنان این خانهها (اهل قبرستان)، ما نیز به شما خواهیم پیوست.
منبع: دعائم السلام جلد 1 صفحه 232
- متقى هندی مىنويسد: هرگاه على عليه السلام به گورستان مىرفت مىفرمود:
السَّلامُ على الدِّيارِ من المؤمنين والمسلمين
سلام بر ساکنان این خانهها از میان مؤمنان و مسلمانان.
منبع: دعائم السلام جلد 1 صفحه 232
ادعیه نماز میت مرد بالغ، پسر، دختر و زن
نمازمیت مرد یا زن بال، دختر یا پسر نابالغ هر کدام اذکار و دعای خاص خود را دارد که در مقاله ای اختصاصی به آن اشاره و مورد بررسی قرار گرقته که از طریق لینک زیر می توانید مطالعه بفرمایید.
ادعیه وارده هنگام قرار دادن میت در قبر
هنگام وضع میت در لحده
بِسْمِ اللَّهِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَعَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ نَزَلَ بِكَ وَأَنْتَ خَيْرُ مَنْزُولٍ بِهِ، اللَّهُمَّ افْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ وَأَلْحِقْهُ بِنَبِيِّهِ، اللَّهُمَّ إِنَّا لَا نَعْلَمُ مِنْهُ إِلَّا خَيْراً وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ
به نام خدا، و در راه خدا، و بر آیین پیامبر خدا؛ خدایا، این بندهٔ تو و فرزندِ بندهٔ تو بر تو فرود آمده، و تو بهترین کسی هستی که بر او فرود میآیند؛ خدایا، قبرش را فراخ گردان و او را به پیامبرش ملحق کن؛خدایا، ما از او جز نیکی نمیدانیم، و تو از او داناتری.
منبع: معجم الأحادیث المعتبرة، جلد 8، صفحه 554
دعای دیگر:
اللَّهُمَّ هَذَا عَبْدُكَ فُلَانٌ وَابْنُ عَبْدِكَ قَدْ نَزَلَ بِكَ وَأَنْتَ خَيْرُ مَنْزُولٍ بِهِ وَقَدِ احْتَاجَ إِلَى رَحْمَتِكَ، اللَّهُمَّ وَلَا نَعْلَمُ مِنْهُ إِلَّا خَيْراً وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِسَرِيرَتِهِ وَنَحْنُ الشُّهَدَاءُ بِعَلَانِيَتِهِ، اللَّهُمَّ فَجَافِ الْأَرْضَ عَنْ جَنْبَيْهِ وَلَقِّنْهُ حُجَّتَهُ وَاجْعَلْ هَذَا الْيَوْمَ خَيْرَ يَوْمٍ أَتَى عَلَيْهِ، وَاجْعَلْ هَذَا الْقَبْرَ خَيْرَ بَيْتٍ نَزَلَ فِيهِ، وَصَيِّرْهُ إِلَى خَيْرٍ مِمَّا كَانَ فِيهِ، وَوَسِّعْ لَهُ فِي مُدْخَلِهِ، وَآنِسْ وَحْشَتَهُ، وَاغْفِرْ ذَنْبَهُ، وَلَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُ وَلَا تُضِلَّنَا بَعْدَهُ
خدایا، این بندهٔ تو ــ فلان (نام شخص) ــ و فرزندِ بندهٔ تو، بر تو فرود آمده است، و تو بهترین کسی هستی که بر او فرود میآیند، و او به رحمت تو نیازمند است. خدایا، ما از او جز نیکی نمیدانیم، و تو از نهانِ درونش داناتری، و ما گواه کردار آشکار او هستیم. پس خدایا، زمین را از پهلوهایش دور و سبک گردان، و حجت و پاسخ درست را به او بیاموز، و امروز را بهترین روزی قرار ده که بر او گذشته است، و این قبر را بهترین خانهای قرار ده که در آن فرود آمده است، و او را از حال و مقام پیشینش به جایگاهی بهتر منتقل کن، و جای ورودش را وسیع گردان، و از وحشتش به او انس و آرامش ببخش، و گناهانش را بیامرز، و ما را از پاداش او محروم مگردان، و پس از او ما را گمراه مساز.
منبع: معجم الأحادیث المعتبرة، جلد 8، صفحه 554
هنگام گذاشتن آجر روی قبر
اللَّهُمَّ صَلِّ وَحْدَتَهُ، وَآنِسْ وَحْشَتَهُ، وَأَسْكِنْ إِلَيْهِ مِنْ رَحْمَتِكَ رَحْمَةً تُغْنِيهِ بِهَا عَنْ رَحْمَةِ مَنْ سِوَاكَ
خدایا، تنهایی او را مورد لطف و رحمت قرار ده، و وحشتش را به اُنس و آرامش بدل کن، و از رحمت خود رحمتی به او عطا کن که با آن از رحمت هر کسی جز تو بینیاز گردد.
منبع: معجم الأحادیث المعتبرة، جلد 8، صفحه 554
هنگام خروج از قبر
إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، اللَّهُمَّ ارْفَعْ دَرَجَتَهُ فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ، وَاخْلُفْ عَلَى عَقِبِهِ فِي الْغَابِرِينَ، وَعِنْدَكَ نَحْتَسِبُهُ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ
ما از خداییم و به سوی او بازمیگردیم. ستایش مخصوص خداوند، پروردگار جهانیان است. خدایا، درجهٔ او را در بالاترین جایگاهها (در اعلی علّیین) بالا ببر، و پس از او در میان بازماندگان جانشین و پشتیبانشان باش، و ما پاداش صبر بر او را نزد تو میطلبیم، ای پروردگار جهانیان.
منبع: معجم الأحادیث المعتبرة، جلد 8، صفحه 554
دعای امیرالمومنین هنگامی که بر خاک بر قبر می ریزند
على عليه السلام هنگام ريختن خاك بر قبر مىگفت:
اللّهم ايقاناً بك و تصديقاً لرسلك، ايقاناً ببعثك، هذا ما وعداللّه ورسوله، وصدق اللّه ورسوله
خدایا، از روی یقین به تو و با تصدیق پیامبرانت؛ با ایمان و یقین به زنده شدن پس از مرگ. این است همان وعدهای که خدا و پیامبرش داده بودند، و خدا و پیامبرش راست گفتهاند.
سپس مىفرمود: هر كس اين دعا را بخواند خداوند در برابر هر ذرۀ خاك، پاداش نيكى براى ميت مقرر مىدارد.
منبع: دعائم السلام جلد 1 صفحه 238
ذکر وارد شده هنگام حضور بر سر مزار اموات
سید بن طاوس در مصباح الزّائر گفته که چون قصد کنى زیارت مؤمنین را سزاوار است که روز پنجشنبه باشد و اگر نه هر وقت که خواستى و کیفیّت زیارت ایشان چنین است که رو به قبله کنى و بگذارى دست خود را بر قبر و بگوئى:
اَللهُمَّ ارْحَمْ غُرْبَتَهُ وَصِلْ وَحْدَتَهُ وَآنِسْ وَحْشَتَهُ وَآمِنْ رَوْعَتَهُ وَاَسْکِنْ اِلَیْهِ مِنْ رَحْمَتِکَ رَحْمَهً یَسْتَغْنى بِها عَنْ رَحْمَهِ مَنْ سِواکَ وَاَ لْحِقْهُ بِمَنْ کانَ یَتَوَلاّهُ
خدایا رحم کن به غربت او و برهان او را از تنهایى و انیس وحشت او باش و به پریشانى و هراسش ایمنى بخش و روان کن بسویش از رحمت خود مقدارى که بى نیاز گردد به برکت آن از رحمت دیگرى جز تو و ملحقش کن بهرکه دوستش دارد.
احادیث درباره ثواب زیارت قبر پدر و مادر + آداب و دعاهای توصیه شده
ذکر هنگام خروج از قبرستان
اللَّهُمَّ وَلِّهِمْ مَا تَوَلَّوْا، وَاحْشُرْهُمْ مَعَ مَنْ أَحَبُّوا
خدایا، همان کسانی را سرپرست و ولیّ آنان قرار ده که خود دوستشان داشتند، و آنان را با کسانی که دوست میداشتند محشور کن.
مجموعه آثار ثقة المحدثین، جلد 2، صفحه 672
